Ar-Ge ve Tasarım Merkezi Teşvikleri 2026: 5746 Sayılı Kanun

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun, Ar-Ge ve tasarım merkezlerine ve kanunda sayılan destekli projelere kurumlar vergisi matrahından indirim, personel ücretlerinde gelir vergisi stopajı teşviki, sigorta primi işveren hissesi desteği ve damga vergisi istisnası sağlar. Bu teşviklerden yararlanmak isteyen işletmelerin, kanunda ve Uygulama ve Denetim Yönetmeliği'nde belirlenen personel sayısı, nitelik ve harcama belgelendirme şartlarını eksiksiz karşılaması gerekir.

Bornova ve çevresinde teknoloji üretimi veya tasarım faaliyeti yürüten işletmelerin bu teşvik mekanizmalarını doğru uygulaması, yalnızca vergi yükünü değil, insan kaynağı maliyetlerini de etkiler. Teşviklerin her biri farklı şart ve sınırlara bağlıdır; ayrıca 2025 yılında 7555 sayılı Kanunla stopaj teşvikine ve damga vergisi istisnasına yeni bir üst sınır getirilmiştir. Bu nedenle süreçlerin güncel mevzuata göre takip edilmesi gerekir.

5746 Sayılı Kanun Kapsamında Ar-Ge İndirimi Nedir?

5746 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre Ar-Ge merkezlerinde, teknoloji merkezi işletmelerinde, kamu kurumları, TÜBİTAK veya uluslararası fonlarca desteklenen projelerde, rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteğinden yararlananlarca yapılan Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı ile tasarım merkezlerinde ve desteklenen tasarım projelerinde yapılan tasarım harcamalarının tamamı, kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılır. Bu indirim kurumlar vergisi matrahını doğrudan azaltır.

Cumhurbaşkanınca belirlenen kriterleri sağlayan Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde ayrıca, harcamaların bir önceki yıla göre artışının yüzde ellisine kadarı ilave olarak indirilebilir. Kazancın yetersiz olması nedeniyle indirilemeyen tutar sonraki dönemlere devreder ve yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.

İndirimden Yararlanma Şartları

• Harcamaların Ar-Ge veya tasarım faaliyeti kapsamında olduğunun belgelendirilmesi gerekir; bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili olmayan giderler indirime konu edilemez.
• Harcamaların ilgili dönem defter ve kayıtlarında proje bazında ayrıştırılmış şekilde takip edilmesi önemlidir.
• İndirimin uygulanabilmesi için Ar-Ge veya tasarım merkezi belgesinin ya da kanun kapsamındaki proje onayının veya sözleşmesinin mevcut olması gerekir.

Bu noktada 7524 sayılı Kanun'la Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen 32/C maddesi de dikkate alınmalıdır. 2025 ve sonraki dönem kazançlarına uygulanan yurt içi asgari kurumlar vergisine göre, hesaplanan kurumlar vergisi indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamaz. Ar-Ge ve tasarım indirimi, asgari vergi matrahının hesabında da düşülebilen indirimler arasındadır; ancak asgari vergi hesabında düşülemeyen başka istisna ve indirimlerden yararlanan şirketler yine asgari vergiye takılabilir. Bu tür hesaplamalar için yatırım ve teşvik danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Ar-Ge ve Tasarım Personeli İçin Gelir Vergisi Stopajı Teşviki

5746 sayılı Kanun, Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde ve kanun kapsamındaki desteklenen projelerde çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu çalışmaları karşılığında aldığı ücretlere gelir vergisi stopajı teşviki öngörür. Teşvik tutarı, muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilir ve oranı personelin eğitim durumuna göre değişir. Kamu personeli bu teşvikten yararlanamaz.

Eğitim Durumuna Göre Teşvik Oranları

Desteklenecek program alanları; matematik, fizik, kimya ve biyoloji lisans programları ile YÖK görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenen diğer programlardır. 1 Ağustos 2025'te yürürlüğe giren 7555 sayılı Kanun değişikliğiyle teşvik, ücretin ilgili aydaki brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı üzerinden hesaplanan vergiye uygulanır; oranlar, bu vergiden asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra kalan tutara uygulanır. Haftalık 45 saati aşan çalışmalara ve ek çalışma sürelerine ilişkin ücretler teşvikten yararlanamaz.

Örneğin Bornova'daki bir Ar-Ge merkezinde çalışan doktoralı bir mühendisin ücreti 40 kat sınırını aşıyorsa, aşan kısma isabet eden vergi genel hükümlere göre ödenir; bu sınır dikkate alınmadan yapılan hesaplama eksik stopaj beyanına yol açabilir. Personel niteliğinin doğru sınıflandırılması ve bordro hesaplamalarının mevzuata uygun yapılması, teşvikten doğru şekilde yararlanmanın temel şartıdır. Bu konudaki hizmet kapsamı için bordrolama ve İK danışmanlığı sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sigorta Primi Desteği ve Destek Personeli Sınırı

5746 sayılı Kanun kapsamındaki ar-ge merkezi teşviklerinden biri de sigorta primi desteğidir. Ar-Ge ve tasarım personeli ile destek personelinin bu çalışmaları karşılığında aldıkları ücretler üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Kanun 31.12.2028 tarihine kadar uygulanmak üzere yürürlüktedir; bu destek de bu tarihe kadar geçerlidir.

Destek Personeli Sınırlaması

Stopaj teşvikinden ve sigorta primi desteğinden yararlanacak destek personelinin tam zaman eşdeğer sayısı, toplam tam zaman eşdeğer Ar-Ge veya tasarım personeli sayısının %10'unu aşamaz; küsuratlı sayılar tama iblağ edilir. Sınır aşılırsa teşvik, brüt ücreti en düşük olan destek personelinden başlanarak uygulanır. Bornova ve çevresindeki teknoloji odaklı işletmelerin bu oranı doğru hesaplaması, yersiz uygulamadan kaynaklanan riskleri önlemek açısından önemlidir.

Tam Zaman Eşdeğer Hesaplama

• Kısmi zamanlı veya proje bazlı çalışan personelin süresi tam zaman eşdeğerine dönüştürülmelidir.
• Asgari personel sayısının hesabında, fiilen ve tam zamanlı çalışan personelin üçer aylık dönemler itibarıyla ortalaması esas alınır.
• Hesaplama hataları, stopaj teşvikinin ve sigorta primi desteğinin hatalı uygulanmasına yol açabilir.
• Personel giriş-çıkışları ve çalışma sürelerinin düzenli takibi gerekir.

Bu hesaplamaların mevzuata uygun yürütülmesi için işletmelerin bordrolama süreçlerini titizlikle yönetmesi önerilir.

Ar-Ge Merkezi Kurma Şartları ve Damga Vergisi İstisnası

Kanunda Ar-Ge merkezi için öngörülen asgari sayı elli tam zaman eşdeğer Ar-Ge personelidir; Cumhurbaşkanı bu sayıyı on beşe kadar indirmeye ve sektörler itibarıyla farklılaştırmaya yetkilidir. Bu yetkiyle alınan kararlar uyarınca sayı, sektörlerin çoğu için 15, motorlu kara taşıtları ile hava ve uzay taşıtları imalatı gibi bazı NACE kodları için 30 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli olarak uygulanmaktadır. Tasarım merkezlerinde ise en az 10 tam zaman eşdeğer tasarım personeli aranır.

Başvuru ve Onay Süreci

Ar-Ge merkezi, sermaye şirketi bünyesinde ayrı bir birim olarak örgütlenmeli, münhasıran yurt içinde Ar-Ge faaliyeti yürütmeli ve tek bir yerleşke veya fiziki mekânda yer almalıdır. Başvuru Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına yapılır, Değerlendirme ve Denetim Komisyonunca karara bağlanır ve olumlu kararda Ar-Ge Merkezi Belgesi verilir; teşviklerden karar tutanağı tarihinden itibaren yararlanılır. İzmir bölgesindeki sanayi ve teknoloji şirketlerinin statüyü korumak için personel sayısını düzenli takip etmesi ve yıllık faaliyet raporunu izleyen yılın en geç mayıs ayı içinde Bakanlığa sunması gerekir.

Damga Vergisi İstisnası

• Kanun kapsamındaki Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerine ilişkin olarak düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden istisnadır.
• 7555 sayılı Kanunla, ücretler bakımından istisna uygulanacak tutar brüt asgari ücretin 40 katı ile sınırlandırılmıştır; aşan kısım genel hükümlere göre damga vergisine tabidir.
• İstisnanın uygulanabilmesi için kâğıdın Ar-Ge/tasarım faaliyetiyle doğrudan ilişkili olması gerekir; belgelendirme eksikliği istisnanın reddedilmesine yol açabilir.

Şirket kuruluş ve yapılanma süreçlerini Ar-Ge merkezi hedefiyle planlayan işletmeler, şirket kuruluş ve yapılanma danışmanlığı sayfamızdan ilgili hizmet kapsamını inceleyebilir.

Teşviklerden Yararlanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ar-ge merkezi teşvikleri, sağladığı avantajlar kadar titiz bir belgelendirme ve süreç yönetimi de gerektirir. Bornova ve çevresindeki teknoloji odaklı işletmelerin bu süreçte dikkat etmesi gereken bazı temel noktalar bulunmaktadır.

Belgelendirme ve Takip

• Ar-Ge ve tasarım harcamaları, ilgili proje ve faaliyetle ilişkilendirilerek düzenli olarak belgelenmelidir.
• Personelin tam zaman eşdeğer hesaplamaları ve destek personeli oranları dönemsel olarak kontrol edilmelidir.
• Stopaj teşviki her personel için ayrı ayrı hesaplanmalı; stopaj ve sigorta primi desteğine ilişkin bildirimler mevzuata uygun yapılmalıdır.
• Kanundaki şartların ihlali veya teşviklerin amacı dışında kullanılması halinde, zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler yönünden vergi ziyaı doğmuş sayılır.

Güncel Mevzuat Takibi

Teşvik oranları, üst sınırlar ve destek süreleri zaman içinde değişebilir. Örneğin 40 kat sınırının uygulama esasları, 4 Eylül 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10 ve 11 Seri No.lu Genel Tebliğlerle açıklanmıştır. Kanunun 3. maddesinin 14. fıkrasındaki girişim sermayesi yükümlülüğü de 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 1 Ocak 2026'dan itibaren güncellenmiştir: Yıllık beyanname üzerinden yararlanılan indirim tutarı 5.000.000 TL ve üzerinde olan kurumlar vergisi mükellefleri, bu tutarın %3'ünü (yıllık en fazla 100.000.000 TL) pasifte geçici bir hesaba alıp yıl sonuna kadar girişim sermayesi fonu veya ortaklığına ya da kuluçka merkezlerindeki girişimcilere yatırmalıdır; aktarılmazsa o yılki indirimin %20'si kullanılamaz. Güncel tutarlar için GİB, SGK ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı duyurularının düzenli takip edilmesi önemlidir.

Yurt içi asgari kurumlar vergisinin Ar-Ge indirimiyle birlikte nasıl bir sonuç doğurduğu da her dönem ayrıca hesaplanmalıdır. Bu konudaki hizmet kapsamımız için stratejik vergi danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ar-Ge merkezi olmak için kaç personel gerekir?

Kanundaki sayı elli olmakla birlikte, Cumhurbaşkanı kararlarıyla sektörlerin çoğu için en az 15, otomotiv ve hava-uzay imalatı gibi bazı sektörler için en az 30 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli aranmaktadır. Tasarım merkezleri için bu sayı en az 10'dur. Hesaplamada üçer aylık ortalama esas alındığından sayının dönem içinde de korunması gerekir.

5746 sayılı Kanun hangi harcamaları kapsar?

Kanun; Ar-Ge ve tasarım merkezleri ile kanunda sayılan desteklenen projelerdeki Ar-Ge, yenilik ve tasarım harcamalarını kapsar. Bunlar genel olarak personel giderleri, ilk madde ve malzeme, amortismanlar, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler, genel giderler ile faaliyetle doğrudan ilgili vergi, resim ve harçlardır; finansman giderleri kapsam dışındadır. Şartlar sağlanırsa bu harcamaların tamamı kurum kazancından indirilebilir.

Gelir vergisi stopajı teşviki tüm personele mi uygulanır?

Hayır. Teşvik yalnızca kanun kapsamındaki faaliyetlerde çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu çalışmalarına ilişkin ücretlerine uygulanır; kamu personeli kapsam dışındadır. Oran eğitim düzeyine göre %95, %90 veya %80'dir. Destek personeli için %10 sınırı bulunur ve teşvik, ücretin brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmına uygulanır.

Sigorta primi desteği ne zamana kadar geçerlidir?

5746 sayılı Kanun 31.12.2028 tarihine kadar uygulanmak üzere yürürlüktedir; işveren hissesinin yarısının Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden karşılanmasına ilişkin destek de bu tarihe kadar geçerlidir. Sonrası için yapılacak yasal düzenlemelerin takip edilmesi gerekir.

Ar-Ge indirimi kurumlar vergisi asgari matrahını nasıl etkiler?

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/C maddesine göre Ar-Ge ve tasarım indirimi, yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahının hesabında da düşülebilir. Ancak asgari vergi hesabında düşülemeyen başka istisna veya indirimlerden yararlanan şirketlerde ödenecek vergi yine asgari tutara göre belirlenebilir. İlk defa faaliyete başlayan kurumlar üç hesap dönemi boyunca bu uygulamanın dışındadır. Hesaplama işletmeye özel olduğundan her dönem ayrıca yapılmalıdır.

Kaynaklar

• 5746 sayılı Kanun (Mevzuat Bilgi Sistemi)
• Ar-Ge ve Tasarım Faaliyetleri Uygulama ve Denetim Yönetmeliği
• GİB Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi Rehberi (Nisan 2026)
• 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 31.12.2025)
• SGK Güncel Sigorta Primi Teşvik, Destek ve İndirimleri

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve işletmenize özel durumlar farklılık gösterebilir. Ar-ge merkezi teşvikleri ve uygulama süreçleriyle ilgili detaylı değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.